اطلاعات کامل درباره بیماری پارکینسون | تغذیه سالم

اطلاعات کامل درباره مریضی پارکینسون

اطلاعات کامل درباره مریضی پارکینسون

دسامبر سال ۱۸۲۴ میلادی، جیمز پارکینسون، دکتر، جراح، داروگر، دیرینه شناس، زمین شناس و فعال سیاسی در ۶۹ سالگی دیده از جهات فروبست. بیشتر معروفیت ایشون به خاطر توصیف مریضی ای بود که بعدا به نام خود ایشون پارکینسون نامگذاری شد. در سال ۱۸۱۷، این دکتر انگلیسی، مقاله ای به رشته تحریر در آورد با موضوع مربوط به ارزشای غیرقابل کنترل دست که هوش و حواس در اون سر جای خود باقی می مونه.

در سالای ۱۸۵۰ تا ۱۸۶۰ جون مارتین شارکو، عصب شناس سرشناس فرانسوی نام پارکینسون رو به احترام جیمز پارکینسون واسه این مریضی انتخاب کرد. این مریضی همون لرزش در وضعیت استراحته که گسترش اون بیشتر در سنین پیریه اما در جوانان هم دیده می شه. گسترش این مریضی در تموم مناطق دنیا یه جوره یعنی درصد گسترش مریضی با تغییر در منطقه خیلی فرق نمی کنه؛ کلا این مریضی بر اثر از بین رفتن سلولای ترشح کننده ماده ای به نام دوپامین (که یه انتقال دهنده عصبیه) اتفاق می افته.

افزایش نسبت استیل کولین به دوپامین در غدهای قانون مغز موجب علائم رعشه، سفتی عضلات و کندی حرکات می شه. مثل فراموشی، پارکینسون هم در مورد تخریب سلولای عصبیه. طی این مریضی، نورونا یا سلولای عصبی در بخشی از مغز با نام توده مشکی دچار آسیب می شن.

دوپامین

معمولا، این سلولا تولیدکننده و انتقال دهنده عصبی شیمیایی (برو ترانسمیتر) به نام دوپامین هستن که به عضلات اجازه حرکتای نرم و ارادی رو میده. وقتی که ۸۰ درصد سلولای عصبی توده مشکی آسیب ببینن یا به طور کامل از بین روند، نتیجه این می شه که فرد لرزشای دائمی رو همراه خواهدداشت. پارکینسون فقط یکی از اعضای خونواده بیماریای سیستم حرکتیه که به طور خاص تولید انتقال دهنده عصبی با نام دوپامین رو تحت تاثیر خود قرار میده.

دیگه حالات بیماریا، نشونه هایی با پارکینسون رو نشون میده (که پارکینسونیسم هم نامیده می شه) اما معمولا اون شرایط خیلی سخت تر از پارکینسون خواهدبود و درمان دارویی خیلی روی اونا موثر نخواهدبود و این شرایط عبارتند از:

Progressive suoranuclear palsy یا PSP که اختلالی نادره و دلیل مرگ توده ای از سلولا در بخش پایه مغز می شه. در این حالت، فرد به سختی حرکت می کنه و تعادل ضعیفی داره. اون چیزی که PSP رو از پارکینسون جدا می کنه، نبود حرکت چشم به دو جهت بالا یا پایینه. به دلیل اینکه این افراد قادر نیستن پایین رو نگاه کنن، احتمال زمین خوردن و حوادث این چنینی بسیار بالا میره.

Multiple system atrophy یا MSA که کمتر از پارکینسون فراگیره اما سرعت پیشرفت اون بیشتره. حرکت سخت دستا، از دست دادن تعادل، کنترل ضعیف روی عضلات، علائم مشترک MSA با پارکینسون هستن. اما مبتلایان به MSA، علاوه بر این در اعمال غیرارادی خود مثل فشار خون، ضربان قلب و هضم دچار مشکل هستن و اختلالاتی دلیل از بین رفتن نظام کلی اون می شه.

Dementia with Lewy bodies زوال عقل با اجسام لوی وقتی اتفاق می افته که انباشته پروتیینایی با نام اجسام Lewy روی سلولای عصبی می شینن. پس از فراموشی، این نوع از مریضی دومین حالت گسترده زوال عقل هستش. علائم اون ترکیبیه از فراموشی و پارکینسون و دلیل وسعت بزرگی از ناتوانیای جسمی و فکری از جمله فراموشی، کنترل پایین روی حرکات و… می شه.

پارکینسون عروقی شباهت بالایی به حالت عادی مریضی پارکینسون داره. اما با این حال، دلیل دچار شدن به اون، بسته شدن عروقیه که خون پر از اکسیژن رو به سلولای مغزی می رسونن، مخصوصا همون سلولایی که در ناحیه توده مشکی قرار دارن.

پارکینسون به وجود اومده به وسیله دارو، به دلیل مصرف داروهای ضدبیماری روانی مثل متاکلوپرامید، رزرپین یا تترابنازین شکل میگیره. علائم این نوع خاص از پارکینسون، معمولا پس از توقف مصرف داروها هم از بین میره.

در آمریکا، حدود ۵.۱ میلیون نفر گرفتار به مریضی پارکینسون هستن و هر ساله ۶۰ هزار نفر به این رقم اضافه می شه. بیشتر آدمایی که به پارکینسون گرفتار می شن بالای ۶۰ سال سن دارن اما ۱۵ درصد این جمعیت، کمتر از ۵۰ سال سن دارن.

با اینکه پزشکان از دلیل دچار شدن به پارکینسون چیزی نمی دونن (درست مثل فراموشی و خیلی از بیماریای مربوط به مغز و اعصاب) اما احتمال رو بر اون گذاشته ان که ترکیبی از فاکتورهای محیطی و ژنتیکی عامل این اتفاق می شه. حدود ۵ تا ۱۰۹ درصد کل بیماران، رابطه قوی خانوادگی با این مریضی رو داشتن. از دید ژنتیکی و در این پرونده ها، پارکینسون می تونه یه نسل (آبجی و داداش) یا دو نسل متفاوت (والدین و فرزندان) رو درگیر خود سازه.

دیگه عواملی که شاید به ایجاد پارکینسون کمک می کنن عبارتند از:

سموم و مواد شیمیایی؛ محققان فکر می کنن که بودن در برابر اندازه بالای منگنز، مونواکسید کربن، سیانید، بعضی علف کشا و آفت کش ها می تونه به بروز پارکینسون برسه. با این حال، کلی کسائی که گرفتار به پارکینسون می شن حتما اندازه بالایی از این مواد رو در دور و بر خود ندارن.

ویروس؛ اوایل قرن گذشته، آدمایی که به ویروس آنسفالیت گرفتار می شدن وارد حالت خلسه مانندی می شدن که امکان صحبت کردن یا تکون خوردن نبود. وقتی که نورولوژیستی به نام دکتر اولیور ساکس این افراد رو با دارویی به نام لوودوپا درمان کرد، بیماران به حالت عادی باز می گشتن. این دارو بعدا واسه درمان پارکینسون هم استفاده کرده شد.

جراحت ناحیه سر؛ بوکسور افسانه ای، محمدعلی کلی، یکی از شناخته شده ترین آدمایی بود که به وسیله این مریضی از پا درآمد. اون بین سالای ۴۰ تا ۵۰ سالگی به مریضی گرفتار شد و یکی از دلایل احتمالی اون، آسیبای بسیاریه که بین انجام ورزش به سر اون وارد شده. در این رابطه هنوز تحقیقای بسیاری داره انجام میشه اما محققین به اثباتی نرسیده ان.

مشکلات ساختاری؛ سکته های مغزی یا هیدروسفالوس (اجتماع غیرعادی مایعات در ناحیه سر)، دو دلیل جامعی هستن که دچار شدن به پارکینسون رو ممکنه دلیل شن.

تشخیص پارکینسون

همزمان با از بین رفتن سلولای عصبی در مغز، اولین علائم پارکینسون هم خودشون رو تلاش می کنن. چهار نشانگان اصلی عبارتند از:

  • لرزش دست، بازوان، پاها و صورت
  • حرکت یواش
  • سفتی اعضای بدن و عضلات
  • مشکل در تعادل و هماهنگی

مریضی در هر فرد می تونه فرق داشته باشه. بعضی افراد بسیار سریع مریضی رو پیشرفت میدن و در نتیجه مشکلات فوق خیلی سریع قوت میگیره، در حالی واسه بعضی، مریضی با سرعت بسیار کمی رو به وخامت میره. کلا اما، وقتی فرد متوجه مریضی می شه که در راه رفتن، صحبت کردن و اعمال روزانه اش دچار مشکل شه.

در مراحل بعدی، فرد به سختی راه میره، به طور نامفهومی صحبت می کنه، دست نوشته هاش ناخوانا می شن و دچار مشکلات روحی مثل افسردگی خواهدشد. خیره شدن، مشکل در جویدن و بلعیدن و در آخر مشکلات سیستم گوارشی مثل یبوست، گریبانگیر فرد می شن.

 

هیچ آزمایشی یا راه حل واحدی واسه تشخیص این مریضی ایجاد نشده. معمولا پزشکان با سوال در مورد سابقه سلامتی و انجام تست عصبی به صورت سطحی متوجه بعضی ابعاد می شن. بعد با آزمایش خون و MRI میشه فهمید که کدوم بیماریا باید از لبست بیماریای احتمالی خط بخورند. معمولا اگه فرد دو مورد از علائم فوق رو داشته باشه و به داروی لووپودا جواب دهد، می گن که گرفتار به پارکینسون شده.

مراحل مریضی

پزشکان بسته به نوع علائم می تونن پارکینسون رو به ۵ مرحله تقسیم کنن:

مرحله اول- علائم فقط تو یه نیمه بدن دیده می شن.

مرحله دوم- علائم روی هر دو نیمه بدن دیده می شن اما تعادل دست نخورده باقی می مونه.

مرحله سوم- کم کم مشکل در تعادل هم خود رو نشون میده.

مرحله چهارم- مشکلات شدت پیدا میکنن اما فرد هنوزم بدون کمک می تونه راه بره یا بایستد.

مرحله پنجم- فرد دیگه قادر نیس راه بره یا بایستد.

داروهای پارکینسون

واسه سه دهه، اصلی ترین دارو واسه درمان پارکینسون Levopoda یا لووپودا بوده. سلولای عصبی در مغز، لووپودا رو تبدیل به دوپامین می کنن که دلیل برطرف سازی مشکلاتی مثل سفت شدن عضلات و لرزشا می شه. به دلیل وجود آنزیمای خاصی درون خون که خیلی راحت لووپودا رو در هم می شکنن، این ماده معمولا همراه با داروهای دیگری عرضه می شه. قبل اینکه لووپودا به مغز برسه، باید راه خود رو در رگای خونی طی کنه و در این راه باید از خود مراقبت کنه. با این حال عوامل جانبی هم این دارو داره که از جمله اونا میشه به خشکی دهن، حالت تهوع و استفراغ اشاره کرد.

درمان پارکینسون

معمولا دو راه کلی واسه درمان پارکینسون استفاده کرده می شه: «تحریک عمیق مغزی» و «روشای کاهنده ضایعات مغزی». در حالت جراحی ضایعات مغزی، بخشی از مغز فرد که دچار مشکل شده با گرما و یا سرمای شدید از بین میره تا جلوی پیشرفت اون گرفته شه.

جراحی روی یه نیمه از مغز، در آخر کارکرد نیمه دیگه بدن رو تحت تاثیر قرار میده.

در آدمایی که گرفتار به پارکینسون هستن، از دست دادن سلولای تولیدکننده دوپامین منتهی به این اتفاق می شه. تحریک عمیق مغزی راهیه واسه زنده کردن دوباره این سلولا. درست مثل ضربان سازه های قلب، این نوع از درمان هم به الکتریسیته وابسته. با قرار دادن یه سری الکترودها و فعال سازی باتریا، جریانایی وارد مغز می شه و سلولای از کارافتاده، شانسی دوباره واسه ادامه فعالیت خود دارن.

مثل عمل جراحی کاهنده ضایعات مغزی، این روش هم اگه تو یه سمت مغز انجام شه، اعمال مربوط به نیمه دیگه مغز رو بهتر کنه. مضاف بر جراحی و مصرف دارو، مریضایی که درمانای فیزیکی دریافت می کنن، تعادل بهتری خواهندداشت و بهتر راه می رن.

گفتاردرمانی هم به اونا کمک می کنه تا بهتر صحبت کنن و غذا رو ببلعند. بیشتر آدمایی که پارکینسون دارن خیلی راحت و در کنار بقیه راه می رن و صحبت می کنن ولی فقط تعداد کمی هستن که خیلی شرایط خوبی ندارن و مردم شخصیت همه اونا رو با این مریضی یکی می کنن.

میکل کینزلی، ژورنالیست و تحلیلگر معروف، وقتی که در دسامبر ۲۰۰۱ اعلام کرد که گرفتار به اینجور مریضی ای شده، جهان رسانه رو به شوک فرو برد. و حالا بیشتر از ۱۳ سال گذشته و آب از آب تکون نخورده. کینزلی میگه اگه می خواین یه مریضی خیلی جدی بگیرین، پارکینسون بدترین اونا نیس. ایشون تو یه جمله اینطور بیماریش رو توصیف می کنه: «پارکینسون پیش رونده و در وقتی غیرقابل درمانه اما مثل قربانیانش خیلی آروم حرکت می کنه.»

جمع آوری : iranstyle.ir

.

منبع :

Leave a Comment